Menü
Hesabım
Şifremi Unuttum
Sepetim
10 Kasım: Atatürk’ün Son Yıllarının Gündemi
07.11.2025

10 Kasım: Atatürk’ün Son Yıllarının Gündemi

Cumhuriyet’in kurucu lideri 1930’ların ikinci yarısında, sağlığı giderek zorlaşsa da ülkenin ritmini belirlemeye devam etti. Bugün 10 Kasım’da, kalıplaşmış cümlelere sığınmadan, 1935-1938 arasında nelerin değiştiğini; neleri bitirdiğini, neleri başlattığını ve hangilerinin ömrü yetmediği için yarım kaldığını hatırlayalım.

 

1935: Toplumsal hayat

Yılın başında Ayasofya, Bakanlar Kurulu kararıyla müze olarak ziyarete açıldı; bu adım kültür politikalarının ve laik cumhuriyet vizyonunun somut bir izdüşümüydü (1 Şubat 1935’te ziyaretlere açılış).

 

Aynı yıl haftalık tatil günü, uluslararası ekonomik ve toplumsal eşgüdüm için Cuma’dan Pazar’a alındı; düzenleme 27 Mayıs 1935 tarihli kanunla yapıldı.

 

Siyasette kadın temsili, 5 Aralık 1934’te kazanılan seçme-seçilme hakkının ardından 8 Şubat 1935 genel seçimlerinde Meclis’e giren ilk kadın milletvekilleriyle gerçek hayata taşındı.

 

Aynı eksende iktisat ve teknoloji: Etibank ve Maden Tetkik ve Arama (MTA) kurularak yeraltı kaynaklarının planlı biçimde işletilmesinin kurumsal zemini hazırlandı (14-22 Haziran 1935).

 

1936: Boğazlar

Montreux Sözleşmesi (20 Temmuz 1936) ile Türkiye, Boğazlar üzerindeki askeri denetimini geri aldı; sözleşme 9 Kasım 1936’da yürürlüğe girdi. Bu, savaş yaklaştıkça ülkenin güvenlik mimarisini kökten etkileyen bir dönüm noktasıydı.

 

1937: Hukuk, Dış Politika ve Çalışma Hayatı

Laikliğin Anayasa’ya devletin niteliği olarak yazılması 1937’de gerçekleşti; “ilke” artık metnin içinde, siyasal düzenin temel unsurlarından biriydi.

 

Aynı yıl 3008 sayılı İş Kanunu bir yıllık geçişin ardından 15 Haziran 1937’de yürürlüğe girerek çalışma hayatına asgari güvenceler getirdi.

 

Bölgesel güvenlikte Saadabad Paktı (8 Temmuz 1937), Türkiye-İran-Irak-Afganistan arasında saldırmazlık ve sınırların dokunulmazlığı ilkelerini pekiştirdi.

 

Aynı dönemin sakin ama büyük jesti: Atatürk, 11 Haziran 1937’de Orman Çiftliği dâhil çiftliklerini Hazine’ye bağışladı; devlet eliyle modern tarımın sürdürülebilmesi için şahsi mülkünü kamuya devretti.

 

Sonbaharda hükümet değişti; İsmet İnönü’nün çekilmesiyle 1 Kasım 1937’de Celâl Bayar başbakan oldu. Değişim, ekonomik yönetimde vites ayarı anlamı da taşıyordu.

 

1938: Hatay dosyası ve vasiyet

Sağlığı ağırlaşsa da Atatürk, baharda Mersin ve Adana’ya gidip Kabine toplantılarına başkanlık etti; Hatay meselesini bizzat takip etti. Hastalığı İstanbul’da siroz olarak teşhis edildi.

2 Eylül 1938’de “Hatay Devleti” ilan edildi; süreç, 29 Haziran 1939’da bölgenin Türkiye’ye katılmasıyla tamamlanacaktı. Atatürk bu finali göremedi ama dosyanın ana mimarlarından biriydi.

5 Eylül 1938 tarihli vasiyetinde, İş Bankası’ndaki hisselerinden doğan temettü gelirlerini Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu’na tahsis ederek kültür politikalarının finansmanını kalıcılaştırdı.

 

10 Kasım 1938 sabahı saat 09.05’te Dolmabahçe Sarayı’nda vefat etti.

 

Yarım kalan ama yön verenler

İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı (1938-42) daha kapsamlı bir sanayileşme hedefliyordu; ancak savaş iklimi ve liderin ölümü nedeniyle plan tam manasıyla uygulanamadı.

 

Hatay’ın Türkiye’ye katılması 1939’da gerçekleşti; bu, Atatürk’ün diplomatik çizdiği hattın doğal sonucuydu.

 

10 Kasım, bir yas gününden çok, son yıllarda atılan “soğukkanlı ve iş bitirici” adımların nasıl kalıcı sonuçlar yarattığını görme imkânı veriyor. Boğazların statüsünden çalışma hukukuna, bölgesel paktlardan kültür kurumlarının finansmanına kadar her başlık, bugün hâlâ hayatımızda.

Blog Son Eklenenler
Dünya Müzik Günü’nü Sesçibaba ile Kutlayın: Hayatımızın Fon Müziğine Kulak Verin
Dünya Müzik Günü’nü Sesçibaba ile Kutlayın: Hayatımızın Fon Müziğine Kulak Verin

Genel Kültür

Her yıl 21 Haziran’da kutlanan Dünya Müzik Günü, müziğin insanları bir araya getiren evrensel gücünü kutlayan özel bir gün. 1982 yılında Fransa’da başlayan bu etkinlik, bugün dünyanın dört bir yanında milyonlarca insanı müzik etrafında buluşturuyor. Bu yazıda Dünya Müzik Günü’nün hikâyesini, 21 Haziran’ın anlamını ve müziğin hayatımızdaki yerini keşfederken; kaliteli kulaklıklar, hoparlörler, stüdyo ekipmanları ve profesyonel ses çözümleriyle müzik deneyiminizi nasıl geliştirebileceğinizi de ele alıyoruz. Müziği dinleyen, üreten ve paylaşan herkes için ilham verici bir Dünya Müzik Günü rehberi.

Devamını Oku
18.06.2026
Dünya Çevre Günü: Daha Az Elektronik Atık İçin Doğru Ekipman Seçimi
Dünya Çevre Günü: Daha Az Elektronik Atık İçin Doğru Ekipman Seçimi

Genel Kültür

Dünya Çevre Günü’nde elektronik atığı azaltmak için doğru ekipman seçiminin önemini keşfedin. Uzun ömürlü, verimli ve sürdürülebilir ürün tercihleriyle çevreye katkı sağlayın.

Devamını Oku
12.06.2026
Muse’u sıradan bir rock grubundan ayıran şey sadece şarkıları değil; yarattıkları ses dünyası.
Muse’u sıradan bir rock grubundan ayıran şey sadece şarkıları değil; yarattıkları ses dünyası.

Genel Kültür

Alternatif rock dünyasının en ikonik gruplarından Muse , yalnızca şarkılarıyla değil; sinematik ses tasarımı, futuristik gitar tonları ve dev canlı performans atmosferiyle de yıllardır kendi müzik evrenini kuruyor. Yeni albüm The Wow! Signal ile yeniden gündeme gelen grup; güçlü prodüksiyon anlayışı, detaylı mix yapısı ve elektronik ile rock müziği birleştiren özgün sound’u sayesinde hâlâ modern rock dünyasının en etkileyici isimlerinden biri olarak görülüyor.

Devamını Oku
14.05.2026
Şebnem Ferah Neden Hâlâ Bu Kadar Güçlü Bir His Uyandırıyor?
Şebnem Ferah Neden Hâlâ Bu Kadar Güçlü Bir His Uyandırıyor?

Genel Kültür

Şebnem Ferah’ın 2026 konserine gösterilen yoğun ilgi, yalnızca bir konser heyecanından çok daha fazlasını ortaya koydu. Bu yazı; Şebnem Ferah’ın yıllardır neden bir kuşağın duygusal hafızasında bu kadar güçlü bir yere sahip olduğunu, müziğinin neden hâlâ “gerçek” hissedildiğini ve müziğin insan hayatındaki duygusal etkisini ele alıyor. Aynı zamanda kaliteli ses deneyiminin, yıllar önce hissedilen duyguları bile yeniden yaşatabildiğine odaklanıyor.

Devamını Oku
07.05.2026
Bir Hoparlörü İyi Yapan Şey Ne? Güçten Fazlasını Konuşalım
Bir Hoparlörü İyi Yapan Şey Ne? Güçten Fazlasını Konuşalım

Ses Sistemleri

Bir hoparlörün yüksek ses verebilmesi onu iyi yapan özellik değildir. Güç değeri elbette önemlidir ama tek başına kaliteyi açıklamaz. Çünkü iyi bir hoparlörün asıl farkı, sesi ne kadar dengeli, kontrollü ve doğal verebildiğinde ortaya çıkar. Dinlediğiniz parçada vokal öne çok sert fırlamıyorsa, bas frekanslar diğer detayları örtmüyorsa ve uzun süre dinlediğinizde ses sizi yormuyorsa, orada gerçekten iyi kurulmuş bir karakter vardır. Zaten hoparlörün çalışma mantığı da yalnızca sesi büyütmek değil; elektrik sinyalini kontrollü şekilde mekanik harekete çevirip bunu mümkün olduğunca doğru bir duyuma dönüştürmektir.

Devamını Oku
13.03.2026
8 Mart’ın Hikâyesi
8 Mart’ın Hikâyesi

Genel Kültür

8 Mart’ın arkasında uzun bir hak arayışı var. 19. yüzyılın sonunda kadın işçiler ağır çalışma koşullarına, düşük ücretlere ve siyasal haklardan dışlanmaya karşı örgütlenerek seslerini yükseltti. Aynı işi yapan insanların farklı koşullarda yaşaması kabul edilmedi ve bu itiraz zamanla büyüdü. 1910’da Kopenhag’da düzenlenen Uluslararası Sosyalist Kadınlar Konferansı’nda Clara Zetkin’in önerisiyle 8 Mart uluslararası bir gün olarak kabul edildi; kısa sürede dünyanın birçok yerinde hatırlanan bir tarih haline geldi.

Devamını Oku
06.03.2026
Sıkça Sorulan Sorular
Sıkça Sorulan Sorular

Genel Kültür

Sizlerden gelen soruları dikkatle inceliyor ve en sık karşılaştığımız konuları tek bir metinde topluyoruz. Aşağıda; sipariş süreçlerinden, iade adımlarına, ödeme onaylarından ürün uyumluluğuna kadar merak edilen başlıkları net şekilde bulabilirsiniz.

Devamını Oku
27.02.2026
NOH Extended × Sescibaba: Her Perşembe Açık Synth Buluşması
NOH Extended × Sescibaba: Her Perşembe Açık Synth Buluşması

Etkinlik

Her Perşembe akşamı, Sescibaba sponsorluğunda NOH Extended içinde yer alan SynthRoom’da tek bir masa etrafında açık bir üretim alanı kuruluyor. Synth’ler, kablolar ve bağlantılar masanın üstünde; meraklılar yakından inceleyip kurcalayabiliyor, merakını giderip deneyerek öğrenebiliyor. Oda, sadece dinlemeye değil; dokunmaya, denemeye, bağlantı kurmaya ve birlikte keşfetmeye alan açıyor.  

Devamını Oku
20.02.2026